Franz Kafka là một nhà văn lớn viết truyện ngắn và tiểu thuyết bằng tiếng Đức, được xem như là một trong bốn trụ cột chính của văn học chủ nghĩa hiện đại thế kỉ XX. Ông đưa người đọc lạc vào không gian nghệ thuật của riêng mình mà người ta gọi đó là “bầu không khí Kafkaesque” với những tác phẩm nổi tiếng như “Hoá thân”, “Vụ án”, “Lâu đài”, “Nước Mỹ”…

 

Ông là nhà văn “di động điểm nhìn” của mình vào bên trong tiềm thức của nhân vật để tạo nên thủ pháp dòng ý thức đặc sắc, khơi mở cho dòng văn học phi lí hậu hiện đại sau này. Trong tác phẩm của ông, người ta thấy các nhân vật bị đưa vào một mê cung của vô thức với những bế tắc, cô đơn, u buồn quẩn quanh bởi sự chèn ép từ mọi thế lực phi nhân. Cái không gian bí bách trong tiềm thức ấy luôn kích thích con người ta quẫy đạp để phá tung mọi thứ nhằm tìm ra lối thoát. Một thế giới hư cấu đầy phi lí từ Kafka tưởng như không gắn gì với chính trị, xã hội thời ấy lại có sức gợi đến ám ảnh tâm trí người đọc về thân phận của con người, thậm chí còn dự báo cả những “chấn động thời đại”. Chính vì thế mà biệt danh “cây địa chấn kế cực kì nhạy cảm” đã được giới phê bình phương Tây ưu ái dành cho Kafka.

Karel Capek được biết đến ở Việt Nam từ những năm 60 của thế kỷ trước (vở kịch “Bệnh trắng” được Nhà hát kịch Trung ương Việt Nam biểu diễn năm 1987, những câu chuyện cổ tích dành riêng cho thiếu nhi cũng được nhiều độc giả nhí tiếp xúc). Trong quá trình viết, Karel Capek luôn cố gắng thay đổi điểm nhìn liên tục, tạo nên tính lập thể, đa diện cho tác phẩm, giúp ông vừa có thể phản ánh bức tranh hiện thực, vừa biểu đạt tâm lí nhân vật. Điều đó chi phối đến lối viết hài hước, trào phúng đa dạng, chống cố định hóa. Có thể thấy rõ tính trào tiếu ấy qua tiểu thuyết “Khi loài vật lên ngôi”: loài sa giông biết đọc báo, giao tiếp với người bằng câu cú học được từ các bài báo vừa là điều hài hước vừa là lời tiên đoán tương lai về sự tồn vong của loài người.

Văn Capek là văn của sự tiên tri, dự báo trước tương lai. “Capek có lẽ là nhà văn châu u đầu tiên có những tác phẩm hình dung trước được viễn cảnh khủng khiếp của thế giới toàn trị” (Milan Kundera). Ông đã sớm nhìn thấy sự phát triển khoa học công nghệ, cuộc chạy đua vũ trang, luôn trăn trở về quyền làm chủ thế giới của con người. Bằng thứ ngôn ngữ tường minh, sáng rõ của một người từng làm báo, Karel Capek dường như có lợi thế hơn trong việc đưa tác phẩm của mình tới phần đa công chúng. Dẫu vậy, nó không phải là thứ văn chương dễ dãi mà ẩn sâu trong nó là những suy tư về thế giới và con người trong thế giới ấy.

Franz Kafka và Karel Čapek đều đã để lại một cánh cửa còn bỏ ngỏ về vấn đề hậu nhân loại, về những hệ quả hay dự báo được gợi nhắc cách đây một thế kỉ. Điểm gặp gỡ của họ nằm ở chính những “nỗi niềm khắc khoải” mang tính nhân loại.

Nằm trong chuỗi sự kiện Vinh danh nhà văn Karel Capek với sự tham gia của Đại sứ quán Cộng hoà Séc tại Việt Nam, khoa Ngữ Văn trường Đại học Sư phạm Hà Nội vinh dự được hợp tác tổ chức buổi toạ đàm “Hậu nhân loại trong các tác phẩm của Franz Kafka và Karel Capek” cùng với giáo sư Verita Sriratana – Đại học Chulalongkorn (Thái Lan).

Thời gian: 8h30 ngày 26/10/2019.
Địa điểm: phòng 101, nhà B, Đại học Sư phạm Hà Nội.

Trân trọng kính mời thầy cô và các bạn sinh viên tới tham dự!